VIN — Het Vlaams Innovatienetwerk

Project: Van energie-audit naar productie van hernieuwbare energie op gemengde of geclusterde landbouwbedrijven

Het project richt zich naar akkerbouw- en veeteeltbedrijven al dan niet in gemengde
vorm. Naast het verlenen van technologisch advies zullen ook concrete acties opgezet worden waarbij in totaal een 300-tal bedrijven zullen bereikt worden.
De gemengde bedrijven kunnen potentieel zelfvoorzienend en marktonafhankelijk
worden in hun energievraag. Anderzijds kan een clustering gemaakt worden tussen de gespecialiseerde akkerbouw- en varkensbedrijven om te voldoen in vraag en aanbod naar energie. Het intermediair verbruik van energie bedraagt 11% van de uitgaven voor het totale intermediair verbruik in de Vlaamse land- en tuinbouwsector. Het is bijgevolg een belangrijke kost in de bedrijfsvoering.
Vanuit de landbouwpers en andere media worden de landbouwers bestookt met info over verschillende hernieuwbare technologieën (zonne-energie, windenergie, anaërobe vergisting met teelt van energiegewassen, WKK, warmtepomp,…). Elke installateur promoot de technologie waarmee hij/zij vertrouwd is, al dan niet op basis van een correcte inschatting van de noden en mogelijkheden binnen de landbouwsector. Een adviseur met kennis van alle beschikbare hernieuwbare technologieën daarentegen kan deze bedrijfseconomisch vergelijken en de meest rendabele oplossing aan de landbouwer aanbieden. Dit benadrukt de meerwaarde van het hanteren van één matrix die het energiegeheel dat van toepassing is in de landbouw clustert en een globale kennisoverdracht mogelijk maakt.

Het opgestelde energie gebruiksprofiel van het landbouwbedrijf zal getoetst worden aan een matrix met in de kolommen de energievectoren (energiemaïs, mest, koolzaad, korte omloop hout, elektriciteit, aardgas, stookolie, …) en in de rijen de energietechnologieën (WKK, zonthermisch systeem, fotovoltaïsch systeem, windmolen, houtverbrander, anaërobe vergisting,..). Hieruit zal naar voor komen wat voor het landbouwbedrijf met een specifiek energie gebruiksprofiel en teeltplan mogelijke alternatieven zijn. Deze zullen in detail toegelicht worden en de landbouwer inzicht geven in de energiebesparing, de toepassing van hernieuwbare technologie en energieteelt op zijn bedrijf. De landbouwer kan een reductie in zijn vaste kosten teweegbrengen wat investering in nieuwe technologie mogelijk maakt. Tegelijkertijd kan hij energieteler of -producent worden en inkomsten uit non-foodgewassen halen of zelf in zijn (bio)brandstof voorzien. De landbouwer wordt daardoor ook minder afhankelijk van de schommelende prijzen op de oliemarkt.

De doelstelling van het projectvoorstel is te komen tot een optimale invulling van de energie-efficiëntie, de inzet van hernieuwbare energie en de teelt van energiegewassen op het niveau van de landbouwbedrijven in Vlaanderen.

In de veeteelt wordt heel wat energie verbruikt. De efficiëntie van het verbruik kan in heel
wat gevallen verhogen en de gebruikte energie kan vervangen worden door al dan niet zelf
geproduceerde hernieuwbare energie. Bij de akkerbouwers kan de teelt van energiegewassen
nieuwe perspectieven bieden. Het is vaak onduidelijk voor deze bedrijven welke de technische verschillen zijn van de hernieuwbare technologieën die op de markt zijn en welke technologie bij hun energie gebruiksprofiel past. Ze beschikken bovendien over onvoldoende gegevens of kennis om de diverse mogelijkheden ook bedrijfseconomisch te vergelijken.

Op gemengde bedrijven (veeteelt + akkerbouw) zal advies gegeven worden rond energiebesparing, hernieuwbare energieproductie en de teelt van energiegewassen op éénzelfde bedrijf. Anderzijds worden ook de gespecialiseerde veetelers en akkerbouwers binnen dit project benaderd. Hier zou een clustering tot stand kunnen gebracht worden tussen de netto energievrager (veelal gespecialiseerde veetelers) en de netto energie aanbieder (veelal gespecialiseerde akkerbouwers). Op termijn kan deze aanpak leiden tot een meer duurzame en
kostenvriendelijkere bedrijfsvoering én een toenemend aandeel van de landbouwsector in de
productie van hernieuwbare energie.

Bij 35 bedrijven die representatief zijn voor de doelgroep zal een grondige audit uitgevoerd worden inzake energie-efficiëntie en de mogelijkheden voor hernieuwbare energieproductie op het bedrijf. Deze ‘voorbeeldbedrijven’ worden dan verder begeleid in het traject naar effectieve implementatie van de technologieën terzake. De auditing van deze bedrijven vormt de kapstok waaraan de technologische dienstverlening rond energie-efficiëntie en hernieuwbare energieproductie (zowel technologisch als bedrijfseconomisch benaderd) naar de volledige doelgroep wordt opgehangen. Via een loketfunctie kan iedereen uit de doelgroep ondersteuning, advies, begeleiding en doorverwijzing krijgen rond energievragen en de implementatie van hernieuwbare energie.

Uit de resultaten van de verschillende audits en de implementatie ervan kunnen inspirerende voorbeelden/ realisaties, algemene conclusies en tips voor de hele sector worden geformuleerd. Naast deze activiteiten van algemene voorlichting zullen ook workshops en een seminarie worden georganiseerd voor de doelgroep. De volledige projectperiode van 4 jaar zal toelaten het veelal meerjarig proces van transitie en implementatie van hernieuwbare energietechnologieën in de praktijk beter te begeleiden.

-

-

• duurzame en hernieuwbare energie
• energie-audit
• energiegewassen
• Landbouw