VIN — Het Vlaams Innovatienetwerk

Project: Actieve gebouwen: Woningen als energieleverend systeem

Isolatie van gebouwen, efficiëntere comfortinstallaties en lokale opwekking van duurzame energie zorgen ervoor dat de energieprestatie van gebouwen in de nabije toekomst sterk kan verbeteren. Nieuwbouwwoningen kunnen energieneutraal of zelfs energieproducerend worden. Energiegerelateerde aspecten worden gecombineerd met aandacht voor comfort, gezondheid, binnenluchtkwaliteit, integrale milieuprestatie, bouwproces esthetiek, gedrag en kosten, betaalbaar en acceptabel voor een breed publiek.

Het project streeft daarom volgende doelstellingen na:
1. De bouwschil opbouwen volgens de passiefhuis-normen.
2. De inpassing van het zonaanbod in het gebouwontwerp
3. Geïntegreerd ontwerp van actieve elementen en gebouw.
4. Ventilatie met warmteterugwinning in combinatie met grond/luchtcollectoren, energiedak/gevel en PVT-zonnecollector.
5. Compacte opslag van warmte-overschot aan zonne-energie in thermo-chemische materialen (latente warmteopslag, PCM,…) voor korte/midden/lange termijn (dag/nacht, week, maand, seizoen).
6. Optimalisatie van de energiehuishouding: Verlichting, verwarming, koeling,….
7. Warmte/koudeproductie door gebruik te maken van de energie uit water, bodem en lucht. PV, PVT, energiedak, horizontale en verticale bodemwarmtewisselaars in combinatie met de warmtepomp.
8. Zeer Lage Temperatuur Verwarmingssystemen (ZLTV) en hoge temperatuur koeling.

Het project beoogt het opstellen van een handboek, dimensioneringstool en Building Information Model (BIM) voor actieve gebouwen.

Om de doelstelling 2030 van de Vlaamse overheid te halen is een integrale aanpak noodzakelijk. Door samenwerking van de verschillende onderzoeksgroepen worden totaaloplossingen aangereikt die architecturaal, bouwkundig en energetisch optimaal op elkaar inspelen.
Het project heeft dan ook een zeer brede doelgroep. Alle mogelijke actoren in de nieuwbouwsector (en eventueel renovatie) kunnen gebruik maken van de projectresultaten.
Het project is vooral gericht op:
 Bouwheren en opdrachtgevers;
 architecten, studie- en adviesbureaus;
 aannemers en installateurs;
 fabrikanten en groothandelaars energie-installaties
 KMO’s actief op de markt van duurzame energie-installaties.
 energie-adviseurs;
 non-profit organisaties die duurzame energie promoten
 beroepsfederaties;
 onderwijs;
 overheid;
 distributienetbeheerders.

Onze wereld is sterk in beweging, het klimaat verandert, in toenemende mate is er onzekerheid rondom de energielevering. De discussie gaat steeds meer over de noodzaak om over de toekomst van de energievoorziening na te denken en over de manier waarop we de toekomstige energievraag duurzaam kunnen invullen. Nationaal en internationaal wordt er beleid op het gebied van het klimaat ontwikkeld en wordt ingezet op energietransitie en diversificatie in het energieaanbod.

De woningbouw is één van de sectoren waar veel energie wordt gebruikt, met name ongeveer 35% van het totale Belgische energiegebruik.
Isolatie van gebouwen, efficiëntere comfortinstallaties en lokale opwekking van duurzame energie zorgen ervoor dat de energieprestatie van gebouwen in de nabije toekomst sterk kan verbeteren. Het potentieel voor nog betere energieprestaties is echter nog lang niet uitgeput, terwijl de urgentie om alle maatregelen voor verbetering van de energieprestatie in te zetten toeneemt.

Realisatie van dit potentieel kan bereikt worden door een omzetting naar duurzame energiehuishouding in de woningbouw door een combinatie van maatregelen op het gebied van opwekking en efficiënt gebruik van duurzame energie en schone inzet van fossiele brandstoffen. Dit betekent dat nieuwe technieken zo goed mogelijk in woningen zullen moeten worden ingepast en dat bij de keuze voor bouwproducten en systemen de prestaties op gebied van energie en comfort voorop moeten staan.
De hoeveelheid beschikbare zonne-energie is ruim voldoende om aan de lokale energievraag voor wonen te voldoen. Het gevel- en dakoppervlak kan worden gebruikt om zonne-energie om te zetten in elektriciteit en warmte. Overschotten aan elektriciteit of warmte kunnen compact worden opgeslagen tot op het moment dat deze nodig zijn. Nieuwbouwwoningen kunnen energieneutraal of zelfs energieproducerend worden.
Energiegerelateerde aspecten kunnen gecombineerd worden met aandacht voor comfort, gezondheid, binnenluchtkwaliteit, integrale milieuprestatie, bouwproces esthetiek, gedrag en kosten (betaalbaar en acceptabel voor een breed publiek.

De werkzaamheden van het project worden opgesplitst in 18 werkpakketten. In de eerste zeven werkpakketten worden de technologische noden van de bedrijfswereld, de bestaande componenten en systemen, de gebouwschil, de energetische gebouwkarakteristieken en de softwarepakketten voor BIM, in kaart gebracht en geanalyseerd. In werkpakket 8 en 9 worden de passieve zonnewinsten en actieve systemen bestudeerd. Vervolgens worden
verschillende systemen en technieken vergeleken om energie voor korte of middellange termijn op te slagen. Bij het uitwerken van een actieve woning, wordt al deze kennis geïntegreerd. In de laatste vier werkpakketten worden verscheidene instrumenten uitgewerkt om de opgebouwde kennis te verspreiden.

Wetenschappelijke Peters:
- WTCB
− KU Leuven, Faculteit Toegepaste Wetenschappen, Dep Werktuigkunde, Afdeling TME

3E,Alpha-studieburo,Briotherm,C3A,Darvan,Grontmij,Holistic Arch 50 5,Isoproc,Stork Air,Linea Trovata,Nathan,Nenco,PHP,Recticel,Renson,Reynaers Al,T3,Heating Co,Thiers-Horizon,Ventibel,Verbeke-Geotech,Verheyden putboringen,Verozo,Vibe,Viesmann

• Architectuur
• duurzaam bouwen
• duurzame en hernieuwbare energie