VIN — Het Vlaams Innovatienetwerk

Inloggen | Hoog contrast | Help

Niet technologische innovaties

• Bekijken
• Geschiedenis
• Gerelateerde artikels
• Links naar dit artikel

Men kan er niet om heen dat er een duidelijk toegenomen erkenning optreedt van niet-technologische innovaties als essentieel element van economisch succes van bedrijven, regio’s en landen. En dus rijst ook een expliciete vraag naar meer aandacht en actie voor deze vorm(en) van innovatie door overheid, onderzoeks- en bedrijfswereld; en dit in parallel met de nadrukkelijk technologische benadering die klassiek aan ‘innovatie’ wordt gegeven. Technologische en niet-technologische innovaties kan en mag men niet los van elkaar zien: in vele gevallen kan men precies met de integratie van technologische productinnovatie én (bv.) niet-technologische procesorganisatie, nieuwe ideeën/opportuniteiten omzetten in marktsucces en dus toegevoegde waarde.

Een eerste verkenning naar wat men zoal onder ‘niet-technologische innovatie’ kan verstaan, resulteerde in een beschrijving aan de hand van vijf families:

1. Nieuwe diensten (diensteninnovatie s.s.): ontwikkeling van nieuwe diensten in sectoren als logistiek, facilitair beheer…; ‘servitisatie’: koppeling van diensten aan producten
2. Bedrijfsorganisatie: ontwikkeling van nieuwe bedrijfsvisies, businessmodellen, managementstructuren, netwerking, outsourcing/relocatie…
3. Procesorganisatie: nieuwe bedrijfsprocedures, ketenbewaking en –beheer, kwaliteitscontrolesystemen, planningssystemen…
4. Marketing: nieuwe markten en marktbenaderingswijzen, kennis en betrokkenheid van consumenten…
5. Sociale innovatie: job enrichment, opbouw en verloop loopbaan, arbeidsorganisatie, life-work balance…

Een screening van een 1000tal recente IWT-projecten toonde aan dat bij slechts 19% sprake was van de aanwezigheid (dus niet noodzakelijk het hoofdthema) van niet-technologische aspecten van innovatie. Van deze minderheid ging het daarbij in hoofdzaak om bedrijfsorganisatie (33%), procesorganisatie (32 %) en nieuwe diensten/servitisatie (24 %).

Uit innovatie-surveys (bv. CIS) blijkt dat bij bedrijven uit dienstensectoren minder innovatie wordt vastgesteld. Daarbij past echter de opmerking dat huidige innovatie-indicatoren sterk gebaseerd zijn op R&D-activiteiten en dat net daar een groot verschil zit tussen dienstenbedrijven en productiebedrijven: de laatste werken vaak via de klassieke, technologie-gedomineerde R&D-paden; bij dienstenbedrijven zijn innovatie-activiteiten vaak open en genetwerkt, ingebed ook in de bredere operationele processen/departementen van een bedrijf. Innovatie in dienstenbedrijven: onderschat, onvoldoende gekend?

En toch is economische bedrijvigheid die te maken heeft met diensten niet te onderschatten: ‘marktdiensten’ maakten in 2006 maar liefst 51 % uit van de totale toegevoegde waarde en een goede 40 % van de tewerkstelling in Vlaanderen.

Dienstenbedrijven vindt men (geldt voor alle Europese landen) ook in duidelijk mindere mate terug bij de aanvragers van financiële steun voor innovatieprojecten. Dit zou te wijten zijn aan de technologische klemtoon die nog steeds de meeste innovatie-steunprogramma’s karakteriseert, of indien dit in wezen niet zo is, deze toch nog als dusdanig gepercipieerd worden. Vandaar ook de vaak te horen oproep om programma’s in het leven te roepen die specifiek innovatieprojecten in dienstenbedrijven ondersteunen. Twee voorbeelden daarvan zijn het Finse ‘Serve’ (http://www.tekes.fi/eng/publications/serve_engl.pdf) en het Duitse ‘innovationen mit Dienstleistungen’ (http://www.bmbf.de/pub/innovation_with_services.pdf).

Wie interesse heeft om dieper in te gaan op het thema “innoveren met diensten” of “service innovation” mag gerust contact opnemen met TIS-diensten (Barbara Willems – Agoria of Stefan Milis- Sirris). Iets meer dan 6 maanden geleden na de opgestart kunnen we bevestigen dat het een zeer boeiend onderwerp is dat erg leeft bij vele bedrijven. Technologie is een belangrijk facet van diensteninnovatie (denk maar aan IT tools, telemonitoring en -diagnose, het uitwerken van klantenoplossingen met de laagste Cost of Ownership,...). Maar meer nog dan in andere innovaties gaat het bij diensten over… mensen.

Naast dit TIS-project rond diensten zijn ook de Innovatiecentra actief op het vlak van innovatiestimulering rond diensten: middels een EFRO-project ‘Tot uw diensten’ werken zij innovatiestimulerende instrumenten uit voor de dienstensector en voor de servitisatie binnen andere bedrijven.